Subiektywnie o finansach

Na moje biurko trafiła niedawno sprawa klientki mBanku, która chciała otrzymać rządową pomoc w spłacie kredytu hipotecznego. Klientka straciła pracę, jej mąż też jest na bezrobociu, nie mają więc z czego spłacać rat. Sytuacja finansowa rodziny jest dość beznadziejna, w ciągu kilku miesięcy może ona wpaść w pętlę zadłużenia, z której trudno będzie wyjść przez lata.

Rozwiązanie - wydawałoby się - jest na wyciągnięcie ręki. Dopłaty rządowe dla bezrobotnych kredytobiorców to jeden ze sztandarowych elementów rządowego planu antykryzysowego. O dopłatę - do 1,2 tys. zł miesięcznie przez rok - mogą ubiegać się ci, którzy stracili pracę po po 1 lipca 2008 r. Kredytobiorca, który musi tylko zarejestrować się w powiatowym urzędzie pracy, uzyskać status bezrobotnego i prawo do zasiłku. Jeśli przyniesie z banku zaświadczenie o wysokości spłacanej raty kredytu, państwo przez rok może spłacać pieniądze za niego.

Pomoc nie jest bezzwrotna, potem pieniądze pożyczone przez rząd trzeba będzie oddać w ciągu ośmiu lat. I pewnie dlatego osób korzystających z rządowego wsparcia jest niewiele. Ale niektórzy z klientów, którzy chcieliby z takiej pomocy skorzystać, mają kłopoty. Z mojego rozeznania wynika, że dotyczą one głównie klientów internetowego mBanku. Jego pracownicy nie chcą bowiem wypisać zaświadczenia (potrzebnego w urzędzie pracy) w takim formacie, jak życzą sobie tego urzędnicy.

Problem dotyczy tych klientów, którzy wzięli kredyt nie tylko na zakup mieszkania, ale też na jego remont. Albo tych, którzy postanowili nie płacić ze swoich pieniędzy prowizji bankowej i kosztów sądowych zakładania hipoteki, tylko poprosili bank o doliczenie tych kwot do kredytu. Ustawa mówi, że rząd może pokryć tylko tę część raty kredytu, która wynika z zakupu mieszkania, a nie jakichś innych celów (np. remontu). Jeśli rata nie jest rozbita na czynniki pierwsze, urząd pracy nie wypłaci pieniędzy.

Można byłoby powiedzieć, że to żaden problem. Bank mógłby w takim przypadku policzyć jaką część kredytu stanowią pieniądze na zakup mieszkania, a jaką - na jego remont lub koszty okołokredytowe. I w tej samej proporcji rozbić ratę kredytu. Tyle, że to działanie intuicyjne, bo ustawa nic nie mówi o metodzie, jaką powinien stosować bank, dzieląc ratę kredytu na część „zakupową” i inne. 

Okazuje się, że mBank w działania intuicyjne się nie bawi. Przecież nie po to zatrudnia rzeszę prawników, żeby kierować się intuicją. Prawnicy zaś przeczytali trzy razy ustawę, rozbili na czynniki pierwsze każdy paragraf i orzekli, że nie wiedzą jak rozbić wysokość raty, bo ustawa nic o tym nie mówi. Klientkę, która się do mnie zgłosiła, mBank po prostu odesłał z kwitkiem. 

W mBanku potwierdzają, że w przypadku kredytów przeznaczonych nie tylko na zakup mieszkania, ale też na inne cele, w treści zaświadczeń nie wyszczególnią kilku części rat. „Ustawa nie daje podstaw do tego, żeby kredyt udzielany na cel mieszany rozbijać na części i obliczać raty tylko do części kredytu przeznaczonej na cele mieszkaniowe” - napisał mi Krzysztof Olszewski, od niedawna rzecznik mBanku. I dodał, że „Bez stosownych rozporządzeń bank nie może stosować dowolnych zasad w klasyfikowaniu kredytów”.

Poniżej mój komentarz do tej sprawy, który nagrałem na prosbę Wyborczej.biz.

Coś mnie podkusiło i postanowiłem sprawdzić, czy wszystkie banki są takie pryncypialne Spytałem o identyczny problem bank Nordea, obecnie trzeciego największego pożyczkodawcę na rynku. I okazało się, że jego klienci kłopotów w urzędzie pracy nie mają. „Mielismy 12 spraw, w których klienci wystapili do nas o tzw. oświadczenie instytucji kredytującej” dla urzędu pracy. W przypadku, gdy kredyt jest przeznaczany na różne cele podajemy w oświadczeniu, jaka część była przeznaczona za zakup lokalu, a raty wyliczamy tylko od tej części, z proporcji” - napisał mi Arkadiusz Bosek z Nordei. A więc jednak można. I to bez rozporządzenia!

Jak to możliwe, że jeden bank może rozbić ratę, a drugi nie może, bo nie ma wytycznych ustawowych? Cóż, mam wrażenie, że tu chodzi po prostu o zwykłą,ludzką życzliwość. W jednym banku rządzi taka interpretacja prawa, która ma gwarantować ”bezpieczeństwo procesowe” głównie samej instytucji, a w drugim banku kierują się również życzliwością dla klienta, interpretując luki w prawie na jego korzyść. Nie pytajcie mnie w którym z banków wolałbym mieć konto, kartę lub kredyt...

Choć przyznam, że z drugiej strony kusiłaby mnie perspektywa relacji z bankiem, do którego wznoszą ręce nawet tak apetyczne zakonnice, jak ta z plakatu wywieszonego w jednej z czeskich placówek mBanku :-). Odwiedziłem niedawno Pragę i muszę powiedzieć, że mBank jest tam bardzo widoczny. To miłe.