Subiektywnie o finansach

Po pięciu latach procesu niezawisły sąd prawomocnie uznał w środę, że napisałem prawdę o nieprawidłowościach w systemie Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych, czyli popularnych SKOK-ów. To dla mnie wielka satysfakcja. Próbowano mi zarzucić nierzetelność i nieuczciwość. Sugerowano, że pisząc teksty o SKOK-ach uległem czarnemu PR-owi. To chyba największa obelga, jaką można skierować przeciwko dziennikarzowi, zwłaszcza piszącemu o gospodarce i pieniądzach. Sądy pierwszej i drugiej instancji uznały, że racja była po mojej stronie.

Przyznam, że takiego wyroku się spodziewałem, zwłaszcza po wygranej w pierwszej instancji. Ale najbardziej ucieszyło mnie uzasadnienie. Cytuję za PAP. Sędzia Dorota Makowska podkreśliła w ustnym uzasadnieniu wyroku, że informacje przedstawione w artykułach były prawdziwe. (...) Podważyła argument o niewiarygodności informatorów dziennikarza, którzy zawiadomili prokuraturę o nieprawidłowościach w SKOK-ach. To, że oni także mają sprawy karne - z zawiadomienia władz kasy - to jeszcze nie powód, żeby uznawać te osoby za niewiarygodne. Poza tym ich informacje nie były nieprawdziwe - podkreślił sąd.

Sądzia powiedziała też: Dziennikarz zachował szczególną staranność i działał w interesie publicznym. Zgodnie z misją wolnej prasy. SKOK-i rozrosły się bowiem w potężny system, zrzeszają blisko dwa miliony członków i - zdaniem sądu - to ich interes wymagał, by prasa przedstawiała ich działalność, informowała o zjawiskach niepokojących, czy kontrowersjach. Sąd zwrócił uwagę, że dziennikarz nie pisał "przeciwko" SKOK-om, tylko w interesie ich członków i klientów. A nie można zaprzeczyć - mówiła sędzia Makowska - że SKOK-i odeszły daleko od idei zapomogowo-pożyczkowych kas. Więcej przeczytaj w Wyborczej.pl.

Sąd rozprawił się z pozwem przeciwko mnie w każdym, najdrobniejszym szczególe. Kasa Krajowa domagała się przeprosin m.in. za to, że napisałem w jednym z artykułów, że "sztandarowym" produktem SKOK-ów są "chwilówki", czyli krótkoterminowe pożyczki. Według Kasy Krajowej to nieprawda. Tymczasem - znów cytat za PAP - sąd stwierdził, że dziennikarz otrzymał taką informację z biura prasowego SKOK i dysponował potwierdzającymi to e-mailami, podobnie jak pozostałą korespondencją z Kasą i prezesem Grzegorzem Biereckim, któremu umożliwiono wypowiedzenie się w sprawie.

I dalej: Sąd uznał, że byłoby "rażąco sprzeczne z zasadą wolności prasy i misją środków przekazu", gdyby nakazać dziennikarzom wstrzymywanie się z pisaniem na temat nieprawidłowości w SKOK-ach do czasu prawomocnego zakończenia spraw wytoczonych przez władze Kasy ludziom, którzy donieśli na nich do prokuratury. Ten wyrok i to uzasadnienie jest tryumfem wolnej prasy w walce z potężną, bogatą instytucją finansową, próbującą zwalczyć krytykę za pomocą zmasowanej akcji prawnej.

W latach 2004-2005 napisałem cykl kilkunastu artykułów o tym, że SKOK-i daleko odeszły od idei sąsiedzkich kas pożyczkowych. O tym, że zamieniły się w centralnie kierowanego przez wąską grupę menedżerów molocha, działającego jak bank. O tym, że centrala SKOK-ów - Kasa Krajowa - obrasta spółkami i fundacjami. Że członkowie kas nie mają w nich nic do powiedzenia, bo całą władzę kontroluje centrala. Że system funkcjonowania kas jest pełen niejasności, którym sprzyja brak zewnętrznego nadzoru. O tym, że SKOK-i wyjęte są spod kontroli, której podlegają banki.

Przeczytaj tekst z października 2005 r. pt. "SKOK-i czyli rodzinny interes" przeczytasz tutaj,

a obok znajdziesz tekst z kwietnia 2005 pt. "SKOK brnie w kłopoty"

Reakcja Kasy Krajowej na ten cykl artykułów była dla mnie bardzo zaskakująca. Zamiast dyskusji i próby przekonania dziennikarza do swoich racji, Kasa Krajowa odpowiedziała pozwem o ochronę dóbr osobistych, w którym domagała się kilkunastu stron przeprosin w "Gazety Wyborczej" oraz w "Rzeczpospolitej". A także zakazu dalszych publikacji na temat SKOK-ów i usunięcia artykułów z internetowego archiwum. Równolegle żądali sprostowań i odpowiedzi prasowych na niespotykaną w historii polskiej prasy skalę - również kilkanastu stron. Do tego doszło też zawiadomienie do prokuratury o rzekomym zniesławieniu.

Nie ma wątpliwości, że to były kroki, które miały zniechęcić redakcję "Wyborczej" do badania nieprawidłowości w SKOK-ach. Nie zniechęciły. Za cykl artykułów na temat SKOK-ów wspólnie z Bianką Mikołajewską z "Polityki" otrzymałem w 2005 r. nagrodę "Grand Press", jedno z najbardziej prestiżowych wyróżnień w polskim dziennikarstwie prasowym. A sprawą nieprawidłowości w SKOK-ach zainteresowali się posłowie PO, którzy uchwalili ustawę poddającą kasy nadzorowi bankowemu i ograniczającą radykalnie kompetencje Kasy Krajowej.

A tu zobaczycie nieco żartobliwe prześwietlenie pożyczkowej oferty największego SKOK-u

Ekipa rządząca "Krajówką" nie rezygnuje z walki o utrzymanie swojej strefy wpływów na system SKOK. Przeciwko zmianom przepisów chce protestować w Komisji Europejskiej, a - jak ujawniłem niedawno w "Gazecie Wyborczej" - za pośrednictwem zarejestrowanej w Luksemburgu spółki SKOK Holding, Kasa Krajowa próbowała kupić w Niemczech licencję bankową, by zarejestrować w Polsce bank na mocy tzw. unijnego paszportu.

Czytaj też: Walka o normalność w SKOK-ach nie jest jeszcze skończona

Czytaj też: SKOK-i powinien prześwietlić audytor