Subiektywnie o finansach

W Gazecie Wyborczej i portalu Wyborcza.biz piszę o wynikach tzw. produktów strukturyzowanych. W popularne „struktury” Polacy zainwestowali już górę grosza - eksperci szacują wartość tego rynku na 15-18 mld zł. Tymczasem, jak wynika z obliczeń sieci doradców finansowych Open Finance, na „strukturach”, przynajmniej w tym roku, mało kto zarobił.

Spośród 51 produktów strukturyzowanych, które zakończyły swój żywot od stycznia do października tego roku, aż połowa nie dała zarobić ani grosza - klienci dostali jedynie zwrot zainwestowanego kapitału. Kolejna jedna czwarta zanotowała zysk, ale tylko syboliczny - do 3% w ciągu całego okresu inwestycji (często kilkuletniego). Solidny zysk, porównywalny lub wyższy od tego z lokaty bankowej, dało tylko kilka „struktur”.

Wśród nich półroczna lokata banku Raiffeisen oparta na zmianach kursu euro (zysk 12 proc. w skali roku), a także trzyletni produkt banku Citi Handlowy oparty na kursie ropy naftowej (zysk prawie 7 proc. w skali roku). Cztery kolejne „struktury" dały zysk rzędu 4-5 proc. w skali roku, czyli przyzwoity, choć nie bijący na kolana w porównaniu z rentownością lokat. Wkrótce do elity dołączy też „struktura” Expres V, która zakończy się w Deutsche Banku. Oparty na notowaniach WIG20 produkt zakończy się zyskiem 13% w skali roku.

Średnia dochodowość wszystkich zakończonych w tym roku produktów strukturyzowanych wynosi... 0,55% w skali roku! To żałośnie mało, bo przecież na lokacie bankowej można było bez żadnego ryzyka zarobić średnio 5-6% w skali roku. A przecież to z bezpieczeństwem lokat często bankowcy zestawiają zalety „struktur”.

Czy to oznacza, że mit produktów strukturyzowanych właśnie legł w gruzach? Poniekąd tak, choć przecież zainteresowanie nimi klientów jest wciąż duże. W tym roku banki sprzedały „struktur” za kolejne 5 mld zł. Nic dziwnego, bo dla nich to z jednej strony suty zarobek (w konstrukcji „struktur” można bezkarnie zaszyć dowolnej wysokości ukryte prowizje), a z drugiej mozliwość obiecywania zysków do 8-10% rocznie, gdy coraz mniej odsetek mają do zaoferowania ze zwykłych depozytów.

Nie chciałbym jednak stawiać tezy, że produktów strukturyzowanych trzeba za wszelką cenę unikać. Oczywiście nie: kłopot w tym, że wiele z nich było sprzedawanych jako antidotum na bessę. Dotyczy to zwłaszcza struktur mieszanych, opartych na miksie indeksów akcji, surowcowych, spożywczych. Te wynalazki się nie sprawdziły. Okazało się, że w czasie dynamicznych spadków bardzo trudno o skuteczną strategię zapewniającą zysk. Choć przecież na tle funduszy inwestycyjnych, które w czasie bessy utopiły nawet po dwie trzecie pieniędzy klientów, „struktury” ze swoją ochroną kapitału nie wypadają wcale tak źle...

„Struktury” dają niewątpliwie mnóstwo możliwości, z których żal nie skorzystać. Sam mam w portfelu opakowane w produkt strukturyzowany opcje na wieprzowinę (nota bene też na razie nie zarabiają za dobrze). Są aktywa, do których tylko za pośrednictwem produktów strukturyzowanych może mieć dostęp przeciętny Kowalski. Sęk w tym, żeby po pierwsze nie traktować „struktur” jako zamienników bezpiecznych lokat (a tak często bywają pozycjonowane przez bankowych sprzedawców), a po drugie nie przeładowywać nimi swoich portfeli inwestycyjnych. W zupełności wystarczy, jak „struktury” będą stanowiły 15 proc. wszystkich oszczędności.

I jeszcze na koniec zacytuję kilka uwag Marcina Krasonia z Open Finance, który odwalił czarną robotę przy przygotowywaniu statystyk:

Na usprawiedliwienie słabych wyników „struktur” można powiedzieć, że są produkty, które trwały przez okres kryzysu. Najważniejsze zadanie wypełniły - ochroniły kapitał przed nominalną stratą (bo realna strata oczywiście jest - ze względu na inflację oraz - czasami - opłatę wstępną). Możemy mieć jedynie zastrzeżenia do banków, że mamiły wtedy klientów zyskami, mimo że szanse na ten zysk były marne.

Wydaje się, że teraz może być tylko lepiej. Poprzednie raporty o wynikach „struktur” dawały medianę wyników jakieś 3-4% w skali roku. Tym razem mamy 0,55% - to wartość poniżej jakichkolwiek oczekiwań. Najgorze, że są banki, które ukrywają wyniki swoich „struktur”. Bank BGŻ, Bank BPS, Bank Millennium, BRE Bank - nie chcą ich ujawniać. Czemu? Idę o zakład, że większość wyników to 0%. Szacunek dla Multibanku i Citi Handlowego- wyniki słabe, ale tego nie kryją.