Subiektywnie o finansach

Niezależne sieci bankomatowe coraz głośniej protestują przeciwko obniżeniu opłat od banków za wypłaty pieniędzy z ich urządzeń. We wtorek Euronet, największy niebankowy operator bankomatów w Polsce, ogłosił, że demontuje 30 swoich urządzeń i rozważa zabranie kolejnych 700. To byłoby drastyczne zmniejszenie sieci Euronetu, bo teraz liczy ona 2100-2600 urządzeń (zależy czy liczyć razem z urządzeniami należącymi do banków, którymi Euronet tylko zarządza). To już druga tego typu demonstracja - wcześniej sieć Cash4You (600 urządzeń) wprowadziła limit jednorazowej wypłaty z bankomatu w wysokości 400 zł. Na szczęście po kilku tygodniach się z tego wycofała.

Nie wierzę w pogróżki Euronetu. Gdyby firma zredukowała liczbę maszyn, to stałaby się mniej atrakcyjnym partnerem dla banków (a dziś co czwarta wypłata gotówki odbywa się za pośrednictwem bankomatu Euronetu i każdy bank, który nie ma własnej dużej sieci bankomatów jest skazany na partnerstwo z Euronetem). Poza tym jeśli prowadzi się zdrowy biznes, to zmniejszenie marży handlowej nie powinno prowadzić do zmniejszenia skali działalności. To tak, jakby wydawca „Gazety Wyborczej”, na wieść o tym, że czytelnicy nie chcą już płacić za nią w kioskach 5 zł, a tylko 2,5 zł, „za karę” zmniejszył nakład z 400 do 200 tys. egzemplarzy. Widzielibyście w takim posunięciu jakiś sens? Bo ja nie.

Wojna między niezależnymi sieciami bankomatowymi, a organizacjami karcianymi (Visa i MasterCard) i bankami idzie o ogromne pieniądze. Dziś Euronetowi, Cash4You,czy eCardowi dostarczają zysków MasterCard, Visa i poszczególne banki. Jeśli dany bank nie ma z siecią bankomatów umowy na bezprowizyjne wypłaty, to ta sieć dostaje ok. 3,5 zł od każdej wypłaty gotówki dokonanej przez „obcego” klienta. Te pieniądze płaci bank (gdy ma bezpośrednią umowę z operatorem bankomatów) lub organizacja płatnicza (Visa, MasterCard), przerzucająca później ten koszt na dany bank.

Ostatnio MasterCard doszedł do wniosku, że bankomatowcy żyją jak pączki w maśle i postanowił obciąć im prowizje o połowę. To może wywołać efekt lawiny. O podobnym kroku myśli Visa, a banki też pewnie nie będą chciały płacić - w ramach bezpośrednich umów - więcej. Dla Euronetu i innych sieci bankomatowych to zła wiadomość, bo z „obcych” klientów mają prawdopodobnie większy zysk, niż wtedy, gdy podpiszą z bankami umowę na bezprowizyjne wypłaty (jak to w hurcie - abonament dla swoich klientów jest zwykle tańszy, niż kupowanie usług pojedynczo dla klientów z ulicy).

Ale czy należy płakać nad smutnym losem Euronetu i innych sieci bankomatowych? Nie sądzę. Po pierwsze tempo, w jakim np. taki Euronet zamierzał rozwijać swoją sieć (w tym roku miał postawić 500 nowych bankomatów) świadczy o tym, że biznes jest dziś bardzo opłacalny. Gdyby nie był, to bankomatów aż tak szybko by nie przybywało. Po drugie, jak wyliczył mi Michał Macierzyński z Bankiera.pl, w takich Czechach na 10 mln mieszkańców jest 3600 bankomatów, a u nas już 15.000 urządzeń. Jeśli właściciele bankomatów liczą, że przy coraz większym nasyceniu rynku będą zarabiać tak samo, jak dawniej, to najpewniej są w błędzie.

Oczywiście istnieje ryzyko, że pieniądze zaoszczędzone na niższych opłatach dla Euronetu i innych operatorów bankomatów wylądują w kieszeniach chciwych bankierów, a klienci nie zobaczą z nich ani grosza. Istnieje też ryzyko, że bankomatów będzie mniej, bo przy niższej rentowności operatorom nie będzie się już opłacało ich stawianie w każdym biurze i na każdej ulicy. Nawet na tzw. zadupiu, gdzie hula głównie wiatr (jak widać na załączonym obrazku). Ale efektem ubocznym całego zamieszania może być większe upowszechnienie płatności bezgotówkowych. Dziś często wypłacamy gotówkę z wygody, bo mamy bankomat pod ręką. Gdyby go nie było, może więcej płacilibyśmy kartami?

A Euronet, Cash4You, czy eCard zapewne nie obrażą się na klientów i - wbrew zapowiedziom - nie zabiorą dużej części swoich bankomatów. Zostaną natomiast zmuszone do unowocześnienia tych urządzeń. Na Zachodzie bankomaty pozwalają też płacić rachunki, wykonywać przelewy, spłacać raty kredytów czy po prostu wpłacać gotówkę na konto. U nas bankomat to wciąż głównie maszyna do wypłacania gotówki, a z usług dodanych, na których sieci bankomatowe zarabiają na Zachodzie, popularne jest tylko doładowywanie telefonów komórkowych. Choć niedawno pisałem, że i Euronet szuka sposobu na wykorzystanie swoich maszyn m.in. do międzynarodowych przekazów pocztowych. Zróżnicowanie przez operatorów bankomatów źródeł dochodów to dobry kierunek.

Przeczytaj też o bankomatach biometrycznych, które wchodzą do Polski.