Subiektywnie o finansach

Tuż przed świętami moja koleżanka z łódzkiej redakcji „Gazety Wyborczej” opublikowała wstrząsający reportaż o panu Macieju, który - nie mogąc poradzić sobie z pętlą długów, w którą wpadł - popełnił samobójstwo. A tuż przed dokonaniem tego dramatycznego aktu napisał list do „Gazety” z opisem swojej historii. Pan Maciej opowiada m.in. o tym jak odbijał się od muru obojętności bankowców i firm pożyczkowych.

Pan Maciej nie znalazł wyjścia z sytuacji i odebrał sobie życie. Ale w podobnej sytuacji jest 100-200 tys. innych Polaków, którzy mają do spłacenia 10 kredytów i więcej. Zadłużyli się z własnej nieostrożności, a czasem po prostu z głupoty. Ale przykład pana Macieja pokazuje, że z tym problemem coś trzeba zrobić. Bo na to, że instytucje finansowe wezmą na siebie ciężar restrukturyzacji lekkomyślnie udzielonych klientom pożyczek raczej nie ma co liczyć.

Pisałem w „Gazecie” o tym, że trzeba poprawić ustawę o upadłości konsumenckiej, bo obecnie obowiązująca jest niewydolna. Z kolei nadzór bankowy przygotował już nowe regulacje dla banków, które mają utrudnić „produkowanie” przez finansistów kolejnych tysięcy niewypłacalnych rodzin. Gdy nowe regulacje wejdą w życie, Polacy będą mogli wziąć kredyt tylko wtedy, kiedy raty ich wszystkich pożyczek razem wziętych nie przekroczą 50% ich miesięcznych dochodów (nieco wyższy limit będzie obowiązywał tylko dla osób dobrze zarabiających).

To, że jakiś bat na bankowców by się przydał, jest więcej niż pewne. Rzućmy okiem na najnowszy rating kredytów hipotecznych Open Finance. Wynika z niego, że trzyosobowa rodzina, chcąca kupić mieszkanie za 300.000 zł i mająca 75.000 zł wkładu własnego, której dochody miesięczne wynoszą 7.000 zł (rodzina nie ma żadnych innych długów), w takim np. Banku Millennium może liczyć na kredyt o wartości aż 709.000 zł (tyle wynosi maksymalna zdolność kredytowa), w Banku Ochrony Środowiska na 701.000 zł. W Getin Noble Banku mogłaby liczyć na 640.000 zł, w Polbanku na 620.000 zł.

W praktyce oznacza to, że przy kredycie na 30 lat z marżą 2-2,5% (takie oferty mają wymienione banki) w kwocie równej maksymalnej zdolności kredytowej naszej rodziny (pomniejszonej o założony wkład własny), miesięczna rata jej kredytu wyniosłaby 3.890 zł w Banku Millennium, 4.032 zł w Banku Ochrony Środowiska oraz 3.710 zł w Polbanku. We wszystkich tych przypadkach jest to więcej, niż 50% miesięcznych dochodów rodziny, a w przypadku Banku Millennium - prawie 60%. Nie sprawdzałem ile wynosiłby ten wskaźnik w najhojniejszym Banku Polskiej Spółdzielczości, w którym maksymalna zdolność kredytowa naszej przykładowej rodziny osiągnęła rekordowy poziom 800.000 zł.

Oczywiście żaden z banków nie złamałby zasad narzuconych przez Komisję Nadzoru Bankowego, bo w przypadku osób o wysokich dochodach (a 7.000 zł miesięcznie to z pewnością powyżej średniej krajowej) limit maksymalnego obciążenia ratami ma sięgać 65% dochodów, a nie 50%, jak dla osób o średnich dochodach. Tym niemniej uważam, że oferowanie kredytu długoterminowego, którego rata przekracza połowę obecnych dochodów kredytobiorcy, jest potencjalnie niebezpieczne. I dla banku i dla klienta.

Jeśli niektóre banki tak odważnie poczynają sobie z kredytami hipotecznymi, to nie chcę nawet wiedzieć jak wygląda ich polityka kredytowa w zakresie szybkich pożyczek lub kart kredytowych. Być może „produkowanie” osób strukturalnie niewypłacalnych nie idzie tak szybko, jak przed kryzysem, ale chyba niestety się nie zatrzymała. It's all about the money...