Subiektywnie o finansach

W „Gazecie Wyborczej” opisujemy w piątek sprawę gdańskiego pośrednika finansowego, firmy Amber Gold. W reklamach i na swojej stronie internetowej Amber Gold obiecuje 10-procentowy (licząc w skali roku) zysk z inwestycji w złoto. Firma oferuje też pożyczki oddłużeniowe. Od kilku miesięcy ma na pieńku z Komisją Nadzoru Finansowego. Zdaniem nadzoru Amber Gold prowadzi działalność taką jak bank, a nie ma na to zezwolenia (licencji bankowej).

Z tego powodu Amber Gold znalazł się na tzw. czarnej liście KNF (liście ostrzeżeń publicznych). Nadzór zgłosił też sprawę do prokuratury. Prokurator nie dopatrzył się jednak w działalności firmy niczego, co byłoby niezgodne z prawem. Amber Gold tłumaczy się, że działa jako tzw. dom składowy i zawiera z klientami umowy składu, a nie lokat, więc nie prowadzi działalności bankowej. W podobny sposób produkty „lokatopodobne” sprzedają też inni pośrednicy, m.in. firma Finroyal, która z kolei oferuje tzw. kontrakty lokacyjne, które też są bardzo podobne do lokat, ale w świetle prawa lokatami nie są.

Tego typu firmy od lat wykorzystują nieprecyzyjne prawo i nie jest to niestety żadna nowość. Amber Gold też jest „czysty”: firmie nie udowodniono, że oszukała choćby jednego klienta (np. nie wypłacając w terminie pieniędzy z quasi-lokat w złoto). Zaś umowy podpisywane przez klientów nie są umowami lokat. To, że są do nich podobne, prokuratorów nie przekonuje. Dopóki prawo nie będzie bardziej precyzyjne, trzeba po prostu uważać komu powierzamy swoje oszczędności i czy są one w jakiś sposób gwarantowane. Bo wszystko wskazuje na to, że zamknąć takich firm po prostu się nie da. Niewykluczone nawet, że wkrótce KNF będzie musiał wycofać Amber Gold ze swojej „czarnej listy”, bo spółka rozpoczęła kontrakcję prawną przeciwko nadzorowi.

Ale sprawa Amber Gold jest wyjątkowa z innego powodu. Otóż obecny prezes firmy, Marcin Plichta, w przeszłości był skazany przez sąd za... sprzeniewierzenie pieniędzy klientów. W 2002 r. miał firmę „Multikasa”, skupiającą punkty kasowe, w których klienci mogli opłacać rachunki za prąd czy telefon. Okazało się, że pieniądze klientów „Multikasy”, zamiast trafiać na konta zakładów energetycznych czy operatorów telefonicznych lądowały w kieszeni właścicieli firmy. Plichta został skazany prawomocnym wyrokiem sądu na karę roku i dziesięciu miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na dwa lata.

Mamy więc firmę, która nie tylko działa poza nadzorem finansowym, przyjmując jednocześnie od klientów quasi-lokaty. Prezesem tej firmy jest osoba karana w przeszłości za przestępstwo finansowe! To tak, jakby prezesem banku został, nie przymierzając, kasiarz Kwinto (oczywiście już po zakończeniu „kariery”).

Ciekaw jestem czy klienci Amber Gold, którzy powierzają pośrednikowi swoje pieniądze, wiedzą, że prezes firmy nie ma kryształowej przyszłości. Nie twierdzę, że ich pieniądze nie są bezpieczne. Pytam tylko, czy zostali poinformowani o przeszłości szefa firmy.

Rozmawiałem w czwartek z prezesem Plichtą. Przyznał, że miał wyrok więzienia w zawieszeniu, ale mówił, że to były błędy młodości i nie ma najmniejszych powodów, by łączyć jego obecną działalność z dawnymi wpadkami. Nie przekonuje mnie to. Człowiek, który chce rządzić firmą, zbierającą od klientów oszczędności, musi być kryształowo czysty. Jeśli firma zatrudnia jako szefa osobę, która tego warunku nie spełnia, naraża tym samym na szwank swoje dobre imię.

Gdyby chodziło o bank lub ubezpieczyciela, fundusz inwestycyjny albo biuro maklerskie, Marcin Plichta nie mógłby nawet powąchać stołka prezesa. Jednym z podstawowych wymogów, stawianych przez nadzór finansowy, jest niekaralność osoby opiekującej się pieniędzmi klientów. Ale pośrednicy finansowi nie podlegają nadzorowi KNF i te regulacje ich nie dotyczą. Ale, co ciekawe, nawet w przepisach regulujących działalność domów składowych zapis, że przedsiębiorstwo tego typu może prowadzić tylko osoba, która nie jest skazana prawomocnym wyrokiem m.in. za przestępstwo przeciwko obrotowi pieniędzmi.

Marcin Plichta powinien więc jak najszybciej zrezygnować z szefowania firmie Amber Gold. Z punktu widzenia nadzoru państwa nad pośrednikami finansowymi Polska to „dziki kraj”, by zacytować klasyka. Ale nawet w tym „dzikim kraju” pośrednikiem finansowym nie powinien zarządzać człowiek z wyrokiem za przestępstwo finansowe na koncie.

PS. W rozmowie z „Gazetą” Marcin Plichta stwierdził, że nie wie nic o tym, by prawo zabraniało mu piastować funkcję szefa domu składowego. Ale zadeklarował gotowość odejścia z fotela prezesa gdyby okazało się, że prawo stawia mu takie wymogi.