Subiektywnie o finansach

Jedną z podstaw inwestowania jest to, że w długim terminie na akcjach można zarobić więcej, niż na obligacjach, zaś na obligacjach lepiej niż w banku. To podwaliny całej nauki o finansach mówiącej, że im wyższe ryzyko inwestycji, tym większy jest potencjalny zysk. W długim okresie zaś - po wyeliminowaniu wpływu zdarzeń jednorazowych, kryzysów, przejściowych zaburzeń cyklu koniunktury - mimo teoretycznie wyższego ryzyka ceny akcji zawsze rosną szybciej, niż odsetki od lokat, zjadane w dodatku przez inflację.

Co prawda można w to zwątpić, oglądając choćby wykres indeksu giełdy w Tokio, na którym nie widać tego długoterminowego wzrostu wartości akcji (spójrzcie na obrazek poniżej), ale większość wykresów indeksów giełd jednak potwierdza tę ogólną prawdę, że w długim terminie zysk z akcji, potencjalnie bardziej ryzykownych, jest jednak wyższy, niż z obligacji i lokat.

Tym niemniej jeśli przyjrzeć się z bliska temu „więcej”, które można osiągnąć dzięki inwestycji w akcje, to okaże się, że owo „więcej” nie jest wcale takie duże. Wpadła mi w ręce analiza firmy doradczej Dalbar, która policzyła o ile różniły się stopy zwrotu z akcji i obligacji na przestrzeni ostatnich 20 lat. Okazało się, że średnia roczna stopa zwrotu amerykańskiego indeksu akcji S&P 500 wyniosła w latach 1988-2008 dokładnie 8,35% rocznie. W tym samym czasie indeks Barclays Aggregate, oddający rentowność papierów dłużnych, wyniósł 7,43%.

Okazuje się więc, że ryzyko, które bierzemy na siebie inwestując w akcje, nie owocuje wcale tak dużo wyższymi długoterminowymi zyskami, jak by się mogło wydawać na pierwszy rzut oka. Różnica, na przykładzie amerykańskiego rynku akcji i obligacji, wynosi raptem 0,9 punktu procentowego.

Te wnioski potwierdzają też badania internetowego serwisu „Opiekun Inwestora”, który raz w roku sprawdza długoterminowe stopy zwrotu z różnego rodzaju funduszy na naszym, krajowym podwórku. Analizy „Opiekuna inwestora” są o tyle ciekawe, że nie ograniczają się do wyznaczenia jednej stopy zwrotu dla inwestycji zaczynającej się np. 1 stycznia danego roku i kończącej się po 10 latach. Średnie stopy zwrotu obliczane przez serwis powstają po uwzględnieniu wszystkich możliwych początków i końców inwestycji w różne fundusze w zadanym okresie.

„Opiekun Inwestora” obliczył, że w ostatnich dziesięciu latach średni wynik inwestycji w fundusz pieniężny wyniósł 7,3%, tyle samo średnio zarobili inwestorzy wkładający pieniądze do funduszu obligacji, zaś ci, którzy wybrali fundusze akcji średnio osiągnęli wynik 8% zysku rocznie. A więc również o niecały punkt procentowy wyższy, niż inwestorzy lokujący w fundusze obligacji! Okazuje się więc, że niewiele wyższy zysk z akcji, niż z dużo bezpieczniejszych obligacji jest faktem także u nas, w horyzoncie dziesięcioletnim.

No dobra, może trochę przesadzam. W wieloletniej perspektywie, z uwzględnieniem procentu składanego, ten niecały punkt procentowy w różnicy opłacalności inwestowania w obligacje i akcje przekłada się na niemałe różnice w finalnej wartości skumulowanego kapitału. Przykładowo inwestując dziś 100.000 zł na 20 lat przy stopie zwrotu 7% rocznie na koniec odbierzemy 196.000 zł, a przy stopie 8% będzie to już 216.000 zł. Różnica sięga 20.000 zł, a więc 20% początkowej sumy. Ale i tak przyznam, że spodziewałem się korzystniejszej długoterminowej relacji zyskowności akcji obligacji.

Inna sprawa, że te 8% zysku z polskich funduszy akcji to tylko średnia. Wybierając najlepszy na rynku fundusz można było zarobić, jak dowodzi „Opiekun Inwestora”, aż 11,4% w skali roku. Zaś najgorszy fundusz dał zaledwie 2,7% zysku rocznego! To mniej, niż wskaźnik inflacji i zapewne znacznie mniej, niż można było zarobić bez żadnego ryzyka - trzymając pieniądze w banku, na lokacie. Przy okazji wyszło więc na jaw jak gigantyczne znaczenie ma wybór właściwego funduszu i jak dramatyczne mogą być konsekwencje trwania przy funduszu, który przed dwa-trzy lata z rzędu nie pokazuje nic nadzwyczajnego w porównaniu z konkurencją.

I jeszcze jedno spostrzeżenie. Ten sam „Opiekun Inwestora” wyliczył również średnią stopę zysku rocznego dla funduszy mieszanych, czyli takich, które mają część obligacyjną i akcyjną pod jednym dachem. Ta średnia dla dziesięcioletniego okresu inwestowania wyniosła... zaledwie 6,9%. Okazuje się, że fundusze to nie Head&Sholuders, nie można mieć salonu, szamponu i odżywki w jednym. Fundusz mieszany lepiej zrobić sobie samemu, kupując po trochu bezpiecznego funduszu obligacji lub pieniężnego i agresywnego funduszu akcji. Gotowe rozwiązania, dostarczane przez towarzystwa funduszy, są mało efektywne.