Subiektywnie o finansach

Kilka dni temu opisałem na stronach tego blogu niewesołą sytuację pewnego przedsiębiorcy, który nie mógł się dogadać w pewnej sprawie z Polbankiem EFG. To jedyna duża instytucja finansowa w Polsce, która działa w Polsce jako oddział, nie mając tu centrali, ani licencji bankowej. Polbank korzysta z licencji greckiej centrali Eurobank EFG i tzw. paszportu europejskiego. Nie podlega więc polskiemu nadzorowi bankowemu.

Czytelnik blogu chciał rozwiązać swój spór z Polbankiem przed sądem, ale niestety okazało się, że to niemożliwe, ponieważ Polbank nie posiada osobowości prawnej, a to oznacza, że nie ma też tzw. zdolności sądowej. Z tego względu polski sędzia z góry oddalił pozew przedsiębiorcy, nawet go nie rozpatrując. I poradził mojemu czytelnikowi, by sprawiedliwości poszukał w Grecji, gdzie centralę ma Eurobank EFG, spółka-matka poslkiego Polbanku.

Po skierowaniu przeciwko EFG Eurobank Ergasias sprawy do sądu ów sąd stwierdził, że nie rozpatrzy sprawy, gdyż określił „brak samodzielnej podmiotowości prawnej po stronie pozwanego”. Stąd też mój pozew został odrzucony. Uważam, że moje roszczenia są zasadne i kieruję pozew do siedziby spółki w Grecji  I co? Sąd każe mi przetłumaczyć pozew na język grecki, co kosztować mnie może 18.000 zł! Dostępność tłumaczy przysięgłych polsko-greckich jest dosyć znikoma - opowiada czytelnik.

Po publikacji wpisu odezwało się do mnie kilkunastu czytelników, zaniepokojonych swoją sytuacją i pytających co ów brak zdolności sądowej oznacza z punktu widzenia bezpieczeństwa ich oszczędności. Wszystkim odpowiedziałem, że oszczędności zabezpiecza grecki fundusz gwarancyjny, zaś brak zdolności sądowej oznacza jedynie kłopoty w dochodzeniu swoich racji przed polskim sądem.

Okazuje się jednak, że sytuacja nie jest aż tak zła. Nie tylko dlatego, że Polbank stara się już o polską licencję bankową i wkrótce uzyska osobowość prawną. Prawa klientów w obecnej sytuacji banku rozłożył na czynniki pierwsze, w swoim arcyciekawym wpisie, Olgierd Rudak, autor blogu „Lege Artis”.

„Pozycja procesowa klientów Polbanku - EFG Eurobank Ergasias oddział w Polsce - nie zawsze musi przypominać konsystencją sałatkę grecką. W pierwszym rzędzie warto zwrócić uwagę na Konwencję rzymską o prawie właściwym dla zobowiązań umownych z 1980 r., do której Polska przystąpiła dwa lata temu. Zgodnie z art. 5 konwencji strona umowy będąca konsumentem nie może być pozbawiona ochrony przysługującej mu na podstawie bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa, jeśli umowa została zawarta na terytorium jego państwa. Oznacza to, że choćby nie wiem co -- choćby nie wiem jak bardzo bank udawał Greka -- umowy konsumenckie podlegają w całości prawu polskiemu” - pisze Rudak. I dalej:

„Tyle o prawie materialnym, czyli o tym, które mówi o tym jakie prawa nam przysługują. Nieco inaczej jest jeśli chodzi o prawo procesowe, czyli o to, które decyduje jak dochodzić swojego przed sądem (...). I tu znów odzywa się ochrona konsumenta, jeśli mieszka on na terytorium RP i tutaj podjął czynności niezbędne do zawarcia umowy - ba, EFG Eurobank Ergasias będzie w takim przypadku traktowany jak podmiot mający siedzibę w Polsce, jeśli umowę zawarł poprzez swój polski zakład lub oddział! (art. 1013 par. 2 kpc)”.

Oznacza to, że jeśli powód, który nieszczęśliwie odbił się od braku zdolności procesowej Polbanku jest konsumentem, może i powinien wnieść pozew jeszcze raz -- przeciwko stronie swojej umowy, którą jest EFG Eurobank Ergasias SA -- przed polskim sądem, stosując polskie prawo materialne i procesowe, zaś jednostka macierzysta, która zdolność sądową niewątpliwie posiada -- będzie musiała się gimnastykować tu. Mało tego, art. 1105 kpc zakazuje wyłączenia jurysdykcji sądu polskiego w odniesieniu do umów konsumenckich.

Ba, jeśli powód jest przedsiębiorcą, także nie stoi na straconej pozycji. Jurysdykcja krajowa jest dopuszczalna także na podstawie art. 1103 kpc, m.in. jeśli sprawa dotyczy zobowiązania wynikającego z czynności prawnej, którego miejscem wykonania jest Polska albo jeśli sprawa dotyczy działalności zakładu lub oddziału pozwanego. A tu już wniosek jest prosty -- jeśli ktoś chce pozwać Polbank, nie powinien oznaczać jako strony pozwanej jego polskiego oddziału, nie musi także co do zasady pisać do sądów greckich. Śmiało można prawować się z jego ateńską centralą”. A więc nie jest tak źle, trzeba tylko wiedzieć kogo pozwać!