Subiektywnie o finansach

Nie mam w zwyczaju wdawać się w pyskówki i dyskutować na poziomie, który nie ma nic wspólnego z wymianą rzeczowych argumentów. Nie planowałem więc odnosić się do mało eleganckiej krytyki, której poddano moje ostatnie artykuły, poświęcone SKOK-om. Dwa teksty, które ukazały się w „Gazecie Wyborczej” i serwisie Wyborcza.biz - „SKOK-i pod nadzór?” (28 grudnia 2011 r.) oraz „SKOK-i: cena moralnego podniesienia” (29. grudnia 2011 r.) - bardzo nie spodobały się nadgorliwym przyjaciołom pana prezesa Grzegorza Biereckiego, szefa Krajowej SKOK, ulokowanym w „Gazecie Bankowej” oraz w portalu wPolityce.pl. Wydawcą „Gazety Bankowej” jest spółka „Media SKOK”, a na stronach portalu wPolityce.pl widywałem ostatnio przede wszystkim banery reklamowe podmiotów z grupy SKOK, więc ów krytyczny zapał obu ośrodków mnie nie zdziwił. Kłopot w tym, że krytyka ta przybrała postać wyjątkowo brudnej kampanii, której uczestnicy nie wahali się kłamać i wprowadzać w błąd swoich odbiorców. A takich działań bez odpowiedzi pozostawić nie mogę. Oświadczam więc:

1. Nie podałem w „Gazecie Wyborczej” nieprawdziwych informacji o zarobkach Grzegorza Biereckiego, szefa Krajowej SKOK. Fakty wyglądają następująco. Po publikacji moich tekstów Krajowa SKOK opublikowała oświadczenie, w którym jej rzecznik napisał: „W związku z pojawiającymi się w mediach nieprawdziwymi informacjami  dotyczącymi zarobków Senatora Grzegorza Biereckiego jako prezesa Krajowej SKOK, uprzejmie informuję, że nieprawdą jest, iż Grzegorz Bierecki zarabia w Kasie Krajowej 540 000 zł miesięcznie”. I dalej:  „Wynagrodzenie prezesa Krajowej SKOK wynosi średniomiesięcznie brutto 125.019 zł, netto zaś 81.314 zł. (...) Wynagrodzenia pracowników kas są wynagrodzeniami rynkowymi podlegającymi okresowej weryfikacji w oparciu o specjalistyczne opracowania zawierające dane dotyczące wynagrodzeń dla porównywalnych stanowisk. (...). Wszelkie nieprawdziwe informacje związane z wynagrodzeniem Grzegorza Biereckiego jako prezesa Krajowej SKOK, godzą w jego dobre imię”.

Sęk w tym, że w felietonie, który wywołał tak stanowczą reakcję, od początku do końca odnosiłem się wyłącznie do sumy wynagrodzeń prezesa Grzegorza Biereckiego. A ta - czego Krajowa SKOK nie kwestionuje - rzeczywiście  wynosiła w 2010 r. ok. 6,5 mln zł, czyli mniej więcej 540 tys. zł miesięcznie i wynikała z zarobkowania przez prezesa Biereckiego nie w samej tylko Krajowej SKOK, ale w 14 różnych miejscach, co również zaznaczyłem w tekście. Trzeba było sporej dozy złej woli, kompletnego pominięcia kontekstu zawartego w kilku sąsiednich akapitach i zignorowania elementarnych zasad matematyki, żeby fragment mówiący o „540 tys. zł w pensji prezesa”, jako o cenie „moralnego podniesienia” członków SKOK-ów, zinterpretować inaczej. 

W tej mierze można zarzucić mi co najwyżej brak precyzji wypowiedzi, ale na pewno nie kłamstwo lub brak etyki. Ale portal wPolityce.pl zdążył już zatytułować jedną z poświęconych temu tematowi czołówek: „Kolejne kłamstwo „Wyborczej” w jej brudnej wojnie ze SKOK-ami?” Ten tytuł, moim zdaniem, nie tylko nie odzwierciedla stanu faktycznego, ale wręcz ociera się o naruszenie dóbr gazety, w której pracuję. Jednak, chcąc być w 100% fair wobec czytelników i nie chcąc pozostawić żadnych niedomówień, opublikowałem w „Gazecie Wyborczej” wyjaśnienie, w którym zawarłem podane przez Krajową SKOK informacje o zarobkach prezesa Grzegorza Biereckiego jako szefa jej zarządu. Tak,by czytelnicy mieli pełną jasność. Zresztą nie w konkretnych kwotach tkwi istota moich wątpliwości, a w tym, że prezes Grzegorz Bierecki przedstawia kasy jako społeczną, misyjną organizację, mającą szczytne cele i działającą inaczej, niż banki komercyjne, podkreślając związki SKOK-ów z filozofią wielkiego filantropa Franciszka Stefczyka. A jednocześnie zachowuje się tak, jak prezes w pełni komercyjnej organizacji, wypłacając sobie wynagrodzenia - jak sam pisze jego rzecznik Andrzej Dunajski - rynkowe.

2. Nie powtórzyłem w ostatnich tekstach poświęconych SKOK-om żadnego błędu, z którego wcześniej miałem się rzekomo wycofać.  W swojej kampanii przeciwko „Gazecie Wyborczej” i przeciwko mnie osobiście obrońcy prezesa Krajowej SKOK postanowili napisać list do prezesa Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich. W tym liście Maciej Goniszewski, szef „Gazety Bankowej”, wyraża swoje wątpliwości co do mojej rzetelności dziennikarskiej. Główny argument, którego Goniszewski używa, jest jednak kompletnie chybiony. „W artykule „SKOK-i pod nadzór?” opublikowanym 28 grudnia 2011 r. pan Samcik stwierdza, iż w sprawozdaniu finansowym Kasy Stefczyka za 2009 r. niezależny biegły rewident zwracał uwagę na wysoki stan kredytów przeterminowanych. Ten argument przytoczył pierwotnie w artykule „SKOK zaniżał rezerwy” z dnia 3 listopada 2010 r. popierając go wyliczeniami, które okazały się błędne, co wyjaśnione zostało w sprostowaniu opublikowanym dn. 12 grudnia 2010 r. Mimo przyznania się wówczas do błędu, autor powtarza go, jak widać, w kolejnych tekstach” - pisze szef „Gazety Bankowej”.

Krzysztof Skowroński, szef Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, zanim jeszcze zdążył zapytać drugą stronę o zdanie, w wywiadzie dla portalu wPolityce już zdążył się zatroskać: „Jeśli jest prawdą, że dziennikarz kolejny raz publikuje informacje, którą musiał już raz prostować, dementować, to trudno mówić o etycznym postępowaniu. Jeśli tak było to mamy do czynienia z poważnym przypadkiem nierzetelności dziennikarskiej (...). Aż nie chce się wierzyć by ktoś mógł tak nieetycznie postępować w "Wyborczej". Jeżeli zarzuty się potwierdzą, będziemy musieli zająć w tej sprawie stanowisko”. Szefa Stowarzyszenia Dziennikarzy pragnę uspokoić: nie nadwerężę jego (niezłomnej, mam nadzieję) wiary w etykę dziennikarzy „Wyborczej”. Fakty są bowiem takie, że w sprawozdaniu finansowym Kasy Stefczyka za 2009 r. rewident rzeczywiście zwrócił uwagę na wysoki stan kredytów przeterminowanych. Jedyny błąd, który wówczas popełniłem i niezwłocznie sprostowałem, to zacytowanie niewłaściwej liczby, wartości kredytów przeterminowanych ze sprawozdania finansowego kasy. Nigdy później tej liczby nie powtórzyłem, zaś w swoich ostatnich artykułach jedynie przypomniałem o wstydliwym dla SKOK-u komentarzu, który zamieścił wówczas biegły rewident.

Ta gruba manipulacja, jakiej dopuścił się Maciej Goniszewski, to nierzetelność dziennikarska w czystej postaci. Mam nadzieję, że przeprosi za nią zarówno prezesa Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, którego wprowadził w błąd, jak i mnie oraz wydawcę „Gazety Wyborczej”. Osobnym przykładem nierzetelności Goniszewskiego jest fakt, że w całym swoim wystąpieniu do Stowarzyszenia Dziennikarzy ani razu się nie zająknął, że reprezentuje grupę SKOK, bo wydawcą „Gazety Bankowej” jest przecież spółka Media SKOK. Przez 14 lat mojej pracy dziennikarskiej uczono mnie, że jeśli występuje się publicznie we własnej sprawie lub w sprawie swojego wydawcy, właściciela, udziałowca, to trzeba to wyraźnie zaznaczyć. Mam nadzieję, że Krzysztof Skowroński, szef Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, i tym problemem się zajmie, bo wstydliwe ukrywanie powiązań z tymi, o których się pisze i pomijanie potencjalnych konfliktów interesów to jedno z najcięższych przestępstw przeciwko rzetelności dziennikarskiej. Oczekuję w tej sprawie wnikliwego śledztwa.

Czytaj też gazetowy felieton Krystyny Naszkowskiej: „SKOK na Samcika”

3. Moje publikacje o SKOK-ach nie mają nic wspólnego ze „zjawiskami typowymi dla fanatyzmu i zaślepienia”. Sąd ocenił je jako właściwe i rzetelne.  W swoim wystąpieniu do Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich Maciej Goniszewski zarzuca mi, że zmierzam do fanatyzmu i zaślepienia (choć - o dziwo - nie wspomina nic o nienawiści)  „Powyższe wątpliwości – odnoszące się wyłącznie do artykułów opublikowanych w ostatnich dniach – jak również szereg publikacji (tak na łamach „Gazety”, jak i na blogu samcik.blox.pl) krytycznie, a co ważniejsze, wybiórczo opisujących działalność Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych powinny wzbudzić zaniepokojenie dotyczące dziennikarskiej rzetelności Macieja Samcika. Bliżej im do zjawisk typowych dla fanatyzmu i zaślepienia (dalekiego jednak od ślepej sprawiedliwości)” - pisze Goniszewski. I podaje rozczulający przykład: „Jak odnieść się do tekstu „6,66%: apokaliptyczna pożyczka w SKOK”, w którym Samcik jawnie podkreśla swój „brak sympatii dla szefów systemu SKOK”? Na te pytania środowisko dziennikarskie powinno odpowiedzieć samo”.

Mam nadzieję, że naczelny „Gazety Bankowej” nie zamierza mnie zobowiązać do żywienia dozgonnej sympatii do wskazanych przez niego osób. Blog, który ma w nazwie „subiektywnie” jest doskonałym miejscem, w którym można od czasu do czasu powiedzieć, że czegoś, kogoś się nie lubi albo lubi. Sądzę, że Maciej Goniszewski również nie pałałby miłością i sympatią do osób, które wolą hurtowo wytaczać mu procesy, niż prowadzić merytoryczną rozmowę o faktach. A co do zarzutu wybiórczości i braku obiektywizmu, to w tej kwestii wypowiedział się już prawomocnie sąd, który zbadał co najmniej osiem moich najważniejszych artykułów o SKOK-ach. I znów niech przemówią fakty: „Sędzia Dorota Makowska podkreśliła w ustnym uzasadnieniu wyroku, że informacje przedstawione w artykułach były prawdziwe. (...) Podważyła argument o niewiarygodności informatorów dziennikarza, którzy zawiadomili prokuraturę o nieprawidłowościach w SKOK-ach. Dziennikarz zachował szczególną staranność i działał w interesie publicznym. Zgodnie z misją wolnej prasy. SKOK-i rozrosły się bowiem w potężny system, zrzeszają blisko dwa miliony członków i - zdaniem sądu - to ich interes wymagał, by prasa przedstawiała ich działalność, informowała o zjawiskach niepokojących, czy kontrowersjach. Sąd zwrócił uwagę, że dziennikarz nie pisał "przeciwko" SKOK-om, tylko w interesie ich członków i klientów. A nie można zaprzeczyć - mówiła sędzia Makowska - że SKOK-i odeszły daleko od idei zapomogowo-pożyczkowych kas.

4. Nie opowiadam dyrdymałów, tylko oceniam rzeczy. Merytorycznie. W ramach swojej kampanii medialnej przyjaciele SKOK-ów promowali w internecie polemikę Jerzego Bielewicza z moim wpisem blogowym, dotyczącym pomysłów Grzegorza Biereckiego na spolonizowanie polskiego długu zagranicznego. Pomysły trochę pochwaliłem, a trochę skrytykowałem, bo są - w mojej ocenie - raczej nierealne. Jakość moich argumentów możecie ocenić tutaj. A mojego polemistę... cóż, drażni go głównie to, że blog jest popularny i odniósł sukces czytelniczy: „Mości Sam Samcik, ekspert finansowy pełną gębą, kieruje w Dyrdymałach do kącika (Samcika) (internetowego), gdzie oczywiście niepodzielnie króluje. Zajrzałem. Tylu Samcików w jednym miejscu! Z każdego kąta on – Sam Samcik - niczym w westernie.  Jakby komputerowa gra. Czytam: „upu, tupu, łupu, tupu, niech nam żyje prezes naszego BANKOWEGO klubu i tak w kółko. Dwa miliony internautów. Wow. Panie Samcik, że spytam nieśmiało: Pan to kasę musi kosić? I w Wyborczej też pewno co nieco płacą?”. Ano płacą. Ale nie aż tak dobrze, jak w Krajowej SKOK :-).

5. Popełniłem karygodny błąd: pomyliłem Podkarpacie z Białą Podlaską. Na koniec muszę się Wam do czegoś przyznać. W ostatnim z tekstów o SKOK-ach błędnie przypisałem Grzegorzowi Biereckiemu zdobycie mandatu senatorskiego na Podkarpaciu, podczas gdy startował on w Białej Podlaskiej i okolicach. Pana senatora i czytelników przeprosiłem za błąd na łamach „Gazety Wyborczej”. Tylko czy trzeba było uruchomić medialną machinę przyjaciół SKOK-ów oraz zatrudniać Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich, by go zdemaskować? Osądźcie sami