Subiektywnie o finansach

Zmroziło mnie dziś, gdy zobaczyłem wyniki najnowszej ankiety Narodowego Banku Polskiego, przeprowadzonej wśród bankowców z 29 banków. Ponad 40% bankowców przyznaje w niej, że w ostatnim kwartale zaostrzyli politykę przyznawania kredytów hipotecznych. Co ważniejsze, aż 85% przepowiada, że kryteria kredytowe zaostrzy też w kolejnym kwartale! Z tego połowa określa spodziewane zmiany in minus jako "znaczne". Najczęściej zaostrzanie polityki kredytowej obejmuje podwyższenie wymaganego wkładu własnego kredytobiorców oraz większe wymagania dotyczące zabezpieczeń (takie parametry wymieniło 35-40% banków). Banki - o czym pisałem w blogu - już zaczęły masowo podwyższać marże kredytów. W grudniu i styczniu podwyżki marż kredytowych ogłosiły m.in.: Alior Bank, Raiffeisen, Polbank, ING Śląski. Przykładowo w Raiffeisen Banku, który dawał najlepszym klientom kredyty z marżą 1,1%, teraz szczytem marzeń jest 2,15%.

Po wynikach ostatniej ankiety NBP należy się spodziewać kolejnej fali podwyżek marż. I to nie tylko dla tych klientów, którzy przyjdą po kredyt hipoteczny. Aż 40% ankietowanych bankowców potwierdziło, że w ostatnim kwartale zaostrzyli też politykę kredytową dla drobnych przedsiębiorców. Jeśli w bankach nastroje rzeczywiście są tak pesymistyczne, to może czekać nas kredytowa rzeź. Przypomnę tylko, że w zeszłym roku zadłużenie konsumentów i firm w bankach zwiększyło się o 100 miliardów złotych. Gdyby w tym roku banki „zdjęły” kilkanaście procent z ubiegłorocznej podaży kredytów, to w całej gospodarce byłoby nieciekawie. Czy to możliwe? Pewnie wypuściłbym te wszystkie narzekanie bankowców lewym uchem - już widzę jak przestają udzielać kredytów i zaczynają zajmować się handlem warzywami, he, he - gdybym nie miał niejasnego przeczucia, że tym razem ostrzał w ich kierunku jest wyjątkowo solidny.

Jest kilka niepokojących faktów, które sprawiają, że można się obawiać, iż tym razem zapowiedzi bankowców o ograniczaniu akcji kredytowej mogą nie być tylko frazami wypowiadanymi dla jaj lub lobbistycznymi gadkami gości, którzy w zeszłym roku zarobili 15,7 miliarda złotych. Netto. Po pierwsze regulacje Komisji Nadzoru Finansowego. Rekomendacji nadzoru ograniczających akcję kredytową jest sporo i choć każda z osobna jest słuszna, to wszystkie razem, wprowadzane mniej więcej w tym samym czasie, tworzą mieszankę iście wybuchową. Rekomendacja, by nie kredytować osób, które na spłatę rat pożyczek przeznaczają już dziś ponad 50% swoich dochodów. Zalecenie, by nie udzielać w ogóle kredytów walutowych ze względu na ryzyko banku i klienta (co wycina z rynku kredyty hipoteczne o najniższym oprocentowaniu). Bardziej restrykcyjny sposób liczenia zdolności kredytowej, narzucony przez KNF (nawet biorąc kredyt na 30 lat klient musi mieć zdolność do spłaty w ciągu 25 lat). A teraz z jaskini KNF przy Pl. Powstańców słychać pomrukiwania zapowiadające rekomendację, by nie udzielać kredytów klientom nie posiadającym wkładu własnego. Powtarzam: to wszystko są dobre pomysły, które ograniczają wpędzanie ludzi w pętlę kredytową. Ale w kontekście innych regulacji, o których napiszę niżej, powodują duże ryzyko ograniczenia akcji kredytowej.,

Po drugie złe kredyty. Nawet w świetnym 2011 r. wartość kredytów, których klienci nie spłacają w terminie, wzrosła z 84,5 do 88,1 miliarda złotych. I byłoby jeszcze więcej, ale w ostatnich dwóch latach banki sprzedały firmom windykacyjnym, by pozbyć się problemu, prawie 12 mld zł złych długów. Prawie co piąta karta kredytowa nie jest spłacana w terminie, prawie co szósty kredyt gotówkowy wiąże się z jakimiś zaległościami. Ponad 2,1 miliona osób nie reguluje w terminie swoich należności, a powoli w górę rusza nawet wyjątkowo niski odsetek przeterminowanych kredytów hipotecznych. Jakieś 200.000 ludzi ma kredyty, których wartość przewyższa wartość ich nieruchomości. Jeśli stanie się coś złego z kursem złotego, to będzie tykająca bomba zegarowa. I bankowcy o tym wiedzą. Po trzecie luka w finansowaniu kredytów. W tym roku bankowcy naprawdę nie mieli co narzekać na depozyty. Pieniądze płynęły do nich szerokim strumieniem. Koniunktura na giełdzie była denna, Minister finansów przymykał oko na lokaty antybelkowe, dzięki którym atrakcyjność depozytów mogła być znacznie wyższa, niż standardowo (na koszt fiskusa banki mogły kusić klientów nawet oprocentowaniem rzędu 7,5%. A mimo tego strasząca w bilansach banków luka między wartością udzielonych kredytów, a zebranych depozytów, znów wzrosła. Rok temu wynosiła 80 miliardów złotych, teraz - już 100 miliardów! Lokaty antybelkowe zostały przez rząd skasowane, a jeśli do tego konkurencję lokatom zaczną robić akcje (na giełdzie jest tanio) i obligacje, to tempo wzrostu depozytów w bankach będzie niższe, niż w 2011 r. A to oznacza, że banki, by ograniczyć lukę finansową, będą musiały ograniczyć kredyty

Po czwarte niedobre mamusie. Bankowcy muszą się spodziewać - myślę tu o tych, którzy należą do międzynarodowych grup finansowych - że zagraniczne "mamusie" ograniczą im finansowanie w postaci takich linii kredytowych z centrali. Austriacki nadzór już zapowiedział swoim bankom, że powinny powiedzieć spółkom-córkom w Europie Środkowej, by radziły sobie same, a kredytów udzielały tylko wtedy, jak wcześniej zbiorą pod nie depozyty. Po piąte podatek bankowy i wypłacalność. Z jednej strony bankowców straszą zapowiedzi Ministerstwa Finansów, że wprowadzi podatek bankowy, z drugiej niepewność powodują europejskie regulacje dotyczące podwyższania wypłacalności i płynności banków. Co prawda średni współczynnik wypłacalności w polskiej branży bankowej wynosi 13,1%, ale przed rokiem było to 13,8%. Związek Banków wyliczył poza tym, że aby spełnić europejskie normy dotyczące płynności nasze banki będą potrzebowały zwiększyć swoje najbardziej płynne aktywa o 5,6 miliardów w krótkim terminie i 40 miliardów w długim. To też nie jest dobry powód, by jakoś specjalnie rozbujać akcję kredytową.

Z początkiem tego roku rzuciłem Wam kilka rad dla domowego budżetu. Było wśród nich zalecenie, by spróbować ograniczyć nieco „finansowanie zewnętrzne”, bo dobra wola bankowców, by zasilać nas w pieniądz kredytowy, może się skończyć. Mam nadzieję, że to tylko strachy na lachy, a bankowcy nie zaczną podcinać gałęzi na której siedzą - a jest nią, nie ma się co oszukiwać, udzielanie kredytów.



”SUBIEKTYWNIE O FINANSACH” JEST NA FACEBOOKU! Chcesz podyskutować o ofercie swojego banku lub zobaczyć co myślą na jej temat inni? Albo zapytać czy warto uciec do konkurencji? Zajrzyj na stronę „Subiektywnie o finansach” w Facebooku, zarejestruj się jako fan blogu i weź udział w dyskusji. Możesz też zgłosić własny temat, opowiedzieć co Cię spotkało w banku lub zapytać mnie o radę. Zapraszam!