Subiektywnie o finansach

Znany ekonomista Krzysztof Rybiński, niegdyś wiceszef NBP, a dziś m.in. rektor prywatnej uczelni Vistula, wspólnie z Opera TFI uruchamia fundusz o urokliwej nazwie Eurogeddon. Jak sama nazwa wskazuje, fundusz obstawia wszystko co najgorsze: bankructwo Grecji i na dodatek Włoch, głęboką recesję w Europie, masowe bankructwa banków i oczywiście załamanie naszej ulubionej waluty - euro. Piękny scenariusz, prawda? Bardzo jestem ciekaw ilu inwestorów w niego uwierzy i położy swoje pieniądze na Eurogeddon. Będzie to poniekąd rodzaj sondażu nastrojów inwestorów, który pozwoli ocenić jak popularne jest wśród nich przekonanie, że... to już jest koniec i nie ma już nic. Obstawiam, że nie jest to zbyt popularny punkt widzenia, ale kto wie, kto wie...

Rybiński uważa, iż jest to pierwszy w Europie fundusz o tak jasno sprecyzowanej strategii inwestowania. Chyba nie do końca ma rację, bo przecież mamy już na rynku fundusze typu short, zarabiające wyłącznie na spadkach indeksów giełdowych. I ostatnio wcale nie mają najgorszego okresu, bo w drugim półroczu zeszłego roku giełda zanotowała 20-procentowe tąpnięcie. Taki np. Alior Short Equity w ciągu ostatniego roku (od lutego do lutego) zanotował 1,2% zysku (dla porównania akcyjny fundusz Alior Agresywny, czyli jego przeciwieństwo, przyniósł stratę 28,8%). Inny tego typu fundusz Quercus Short w ciągu ostatniego roku pochwalił się zyskiem 5,4% (jego lustrzane odbicie, fundusz Quercus Agresywny, jest w tym czasie 7% na minusie). I są to raczej nowinki dla nielicznych fanów, niż bardzo popularny sposób inwestowania. Taki Quercus Short zebrał raptem 28,5 mln zł.

Czytaj też: W czasie załamania na giełdach te fundusze zarabiały po 20%!

Fundusz firmowany przez Krzysztofa Rybińskiego nie da się w 100% porównać z funduszami typu short. Eurogeddon ma znacznie bardziej wysublimowaną strategię, aniżeli tylko kupowanie kontraktów terminowych zarabiających na spadkach cen akcji. Eurogeddon, poza zajmowaniem krótkich pozycji w kontraktach terminowych na indeksy akcji WIG20, DAX, CAC40 i Stoox, będzie też  "grał na krótko" na rynku włoskich obligacji (czyli postawi na wzrost ich oprocentowania), założy również lokaty w funduszach typu ETF obstawiających wzrost kursu dolara, a także kupi kontrakty terminowe zakładające zarobek na wzroście cen złota. A więc: negatywny scenariusz dla Europy na każdym froncie: od akcji, poprzez obligacje i waluty, aż po surowce. Ba, nawet wolne pieniądze będzie trzymał w niczym innym, tylko obligacjach rządu amerykańskiego.

Krzysztof Rybiński, zwany przez kolegów-ekonomistów "Rybą", zawsze lubił pływać pod prąd i szokować opinię publiczną. Więc i teraz mu się to udało - w dniu, w którym Europa świętuje uratowanie Grecji przed bankructwem, Rybiński ogłasza powstanie funduszu, który na zarabiać na tym, że ten kraj właśnie zbankrutuje. Trudno o lepszy performance. :-) Inna sprawa, że profesor jak zwykle pojechał po bandzie. Opowiadanie o tym, że fundusz w razie kolapsu systemu bankowego zlikwiduje wszystkie inwestycje i przeniesie kasę do Banku Gospodarstwa Krajowego, bo żaden inny bank nie daje najmniejszych gwarancji wypłacalności w sytuacji kryzysowej, jest dość... nowatorski. Jeśli rozsypałby się system bankowy w Polsce, to wyobrażam sobie, że złotówki zgromadzone w BGK - rzeczywiście jedynym banku, który nie może zbankrutować - i tak mogłyby być niewiele warte. Z takim podejściem profesor Rybiński powinien radzić swoim klientom raczej zakup złotych sztabek i zakopanie ich w ogródku, niż inwestowanie w jakikolwiek fundusz. Ale jak szaleć, to z przytupem :-). Powinien nam Pan Profesor jeszcze do tego wszystkiego zaśpiewać: "Zabiorę cię właśnie tam, do banku BeeeGieeeKaaaa" :-)

Przyznam szczerze, że w dużej części podzielam pesymizm profesora "Ryby" co do rozwoju sytuacji w Grecji. Podobnie jak on nie sądzę, by 130 mld euro pożyczek i gwarancji wyciągnęło ten kraj z tarapatów, bo ani Grecy nie mają tradycji ciężkiej pracy i wyrzeczeń, by wyjść z długów, ani plan Europy nie daje wielkich nadziei na to, że gospodarka Grecji ruszy z kopyta. Przeciwnie, zostanie raczej zduszona, a więc kraj nie będzie szybko zmniejszał swoich zobowiązań. Czyli prędzej czy później znów trzeba będzie podłączyć Greków do kroplówki. Wysłać konwój ciężarówek z wydrukowanymi naprędce euro i dbać ze wszystkich sił, by problemy z wiarygodnością finansową nie rozlały się na inne kraje. Nie, nie, nie sądzę o Grekach aż tak, jak Borys Szyc :-)

Wizja kreślona przez Eurogeddon nie jest więc całkiem od czapy, choć z drugiej strony nie mieści mi się w głowie, by miała przyjąć aż tak ostrą formę, jak czytam w opisie funduszu. Zwłaszcza w czasach, kiedy banki centralne bez krępacji mogą wydrukować dowolną ilość banknotów nie mających żadnego pokrycia, po czym zasypać nimi każdy problem finansowy. Oczywiście za cenę inflacji, która nadejdzie później. Dlatego gdybym miał przygotowywać się na najgorsze, to - abstrahując od oczywistej i bezdyskusyjnej wizji zakopywania złota w ogródku - obstawiłbym mimo wszystko mniej radykalny scenariusz, niż ten, który zakładają twórcy Eurogeddonu. I zabezpieczałbym się przede wszystkim przed inflacją (kupując wszelkiego rodzaju aktywa, których rentowność jest indeksowana stopą inflacji bądź takie, których wartość nie podlega inflacji), a dopiero w drugim rzędzie przed końcem wszystkiego, czyli upadkiem kolejnych krajów, bankructwami banków i rozpadem strefy euro.

Czytaj też: Czy zbliżamy się do pęknięcia złotej bańki? A może to początek...

Nie zmienia to faktu, że fundusz TFI Opera, firmowany przez prof. Rybińskiego, przemawia do wyobraźni. I być może byłby nie najgorszym dopełnieniem portfela inwestycyjnego, który ograniczyłby straty gdyby rzeczywiście wszystko zaczęło się sypać. Dla optymisty takim dopełnieniem na jakieś 5-10% portfela, a dla pesymisty - na 25-40%. Szkoda tylko, że będzie to rosyjska ruletka dla nielicznych, bo próg wejścia dla osoby fizycznej to równowartość 40.000 euro (nie lękajcie się, jeśli sprawdzą się wizje profesora, wkrótce to wcale nie będzie taka duża kwota). W funduszu Eurogeddon najbardziej podoba mi się struktura opłat. Trzeba przyznać, że fundusz zachowuje się fair w stosunku do inwestorów, nie kosząc ich równo z trawą prowizjami i opłatami manipulacyjnymi. Na starcie fundusz weźmie 1,5% prowizji manipulacyjnej, a na wyjściu kolejny 1%. W porównaniu z bandyckimi stawkami występującymi na rynku funduszy dla "detalu" jest to niewiele.

Fundusz nie pobiera też żadnej opłaty za zarządzanie - jest tylko succes-fee w wysokości 25% od osiągniętych przez fundusz zysków. Niemało, ale to przynajmniej oznacza, że twórcy funduszu zarobią na nim fortunę tylko wtedy, jeśli spełnią się ich katastroficzne wizje. Dla mnie taka struktura opłat to dowód, że Eurogeddon nie jest tylko marketingowym wymysłem, który pod atrakcyjnym brandem, z gwiazdą profesorską na pokładzie i pod nośnymi hasłami kryzysowymi, ma ściągnąć jak najwięcej kasy i jak najszybciej obłowić się kosztem naiwnych. No i żeby nie było: oni naprawdę zakładają, że może być koniec wszystkiego. Cytat z karty funduszu: "W przypadku oznak załamania systemu bankowego w Europie fundusz natychmiast zamyka wszystkie pozycje, kupuje dolary i lokuje wszystkie środki albo w obligacje rządu USA, rządu Niemiec lub w Banku Gospodarstwa Krajowego. W sytuacji masowego wycofywania depozytów pieniężnych z banków Bankowy Fundusz Gwarancyjny pokrywa niecałe 2% depozytów w Polsce.

Natomiast Bank Gospodarstwa Krajowego jest jedynym bankiem komercyjnym, który nie może zbankrutować (tj. nie posiada zdolności upadłościowej, można go zlikwidować jedynie drogą ustawy). W przypadku krachu ludzie tracą znaczną część depozytów, a klienci naszego funduszu śpią spokojnie i zarabiają". Science fiction? Mam nadzieję. Może niepotrzebnie się dziwię, wszak - jak zauważył w swoim blogu Grzegorz Zalewski - twórcą funduszy Opera TFI jest ekscentryczny asset manager Maciej Kwiatkowski. To on pod koniec 2008 r. wysłał do swoich klientów słynny list z przeprosinami, w którym nazwał się baranem. „Zachowaliśmy się w minionym roku jak skończone barany. W tej chwili niczego bardziej nie żałuję niż utworzenia Opery cztery lata temu. […] Całą winę biorę na siebie. W jeden rok, a w zasadzie jeden kwartał utraciłem państwa zaufanie, na które pracowałem od 1994 r.”. Mam nadzieję, że za kilka lat Maciej Kwiatkowski nie będzie musiał w podobnym tonie przepraszać za Eurogeddon. Chociaż zakładając, że jeśli Kwiatkowski nie musiałby przepraszać, to oznaczałoby, iż jednak nastąpił koniec wszystkiego... chyba jednak wolałbym, żeby Kwiatkowski przepraszał :-). A więc jak: tańczymy z Kwiatkowskim i Rybińskim ostatni raz? :-)

Tym, którzy są przekonani, że Kwiatkowski jednak będzie musiał przepraszać, Maciej Bittner z Wealth Solutions zaleca taki oto portfel inwestycyjny, który nazwał przekornie Eurorecovery: "Łatwo zbudować portfel składający się z funduszy ETF, który będzie zarabiał na wzrostach kursów akcji w krajach dotkniętych kryzysem (przecenionych od kwietnia 2010 r. nawet 40-60%) oraz na spadku rentowności ich obligacji. Jego skład mógłby być następujący: po 10% w akcje greckie, irlandzkie, hiszpańskie oraz włoskie, 15% w akcje europejskich blue chipów, 30% w obligacje pięciu krajów strefy euro, które są w największych kłopotach oraz 15% w instrumenty zarabiające na spadku cen złota. Podaną alokację można uzyskać inwestując przykładowo w następujące fundusze ETF (zgodnie z wymienioną kolejnością): Lyxor Greece ETF, iShares MSCI Ireland, iShares MSCI Spain, iShares MSCI Italy, EuroSTOXX50 ETF (capitalizing), IBoxx € Sovereigns Eurozone Yield Plus ETF, ETFS Short Gold" - pisze Bittner.

”SUBIEKTYWNIE O FINANSACH” JEST NA FACEBOOKU! Chcesz podyskutować o ofercie swojego banku lub zobaczyć co myślą na jej temat inni? Albo zapytać czy warto uciec do konkurencji? Zajrzyj na stronę „Subiektywnie o finansach” w Facebooku, zarejestruj się jako fan blogu i weź udział w dyskusji. Możesz też zgłosić własny temat, opowiedzieć co Cię spotkało w banku lub zapytać mnie o radę. Zapraszam!