Subiektywnie o finansach

Jak policzył portal Comperia.pl, co najmniej dziesięć instytucji finansowych przedstawiło już swoje pomysły na IKZE - czyli na Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego, nowy twór mający skłonić nas do oszczędzania na dodatkową emeryturę. Pisałem już w blogu, że IKZE nie daje rady w starciu z Indywidualnym Kontem Emerytalnym (IKE), które istnieje od długich lat i które założyło już 700.000 Polaków. Nie daje rady przynajmniej przy założeniu identycznych opłat i prowizji od IKE i IKZE. Zarówno IKE, jak i nowe IKZE to wehikuły pozwalające nie płacić od osiągniętych zysków podatku Belki. Ale żaden z tych produktów nie jest jest różą bez kolców. IKZE ma tę przewagę nad IKE, że daje ulgę podatkową. Dzięki niej rocznie można zaoszczędzić na podatku PIT jakieś 200-400 zł (w zależności od wpłacanych kwot). Z kolei IKE ma tę cechę, że na koniec oszczędzania nie płaci się ani "belkowego", ani żadnego innego podatku.A podatek Belki to straszne bydlę :-)

A przy IKZE niespodziewanie pojawia się podatek dochodowy. I to on sprawia, że nie ma nadziei na to, iż ostateczna wartość dodatkowej emerytury z IKZE będzie wyższa niż ta osiągnięta w IKE. Ale to oczywiście nie przesądza, że całe to IKZE jest bez sensu. Ktoś może wybrać wariant z ulgą podatkową i niższą wypłatą w przyszłości. Albo IKZE z wyjątkowo niskimi opłatami, które rekompensują koszty podatku pobieranego na końcu całej zabawy. Tak czy owak marketingowa machina i tak ruszyła, a firmy finansowe - ubezpieczyciele, towarzystwa funduszy inwestycyjnych, a ostatnio także banki - zaczęły się prześcigać w prezentowaniu swoich pomysłów na IKZE.

Byłem łaskaw skrytykować już ofertę firmy ubezpieczeniowej Aviva, która wystartowała z bardzo drogim rozwiązaniem - przynajmniej jeśli patrzeć na cennik, bo "w promocji" można kupić je taniej. Dziś kilka słów o innych pomysłach, bo może ktoś z Was ma chęć jednak skorzystać z IKZE. Porównajmy więc oferty poszczególnych firm i wybierzmy te, które teoretycznie się do czegoś nadają. Bo podatek dochodowy na końcu odkładania pieniędzy w IKZE to jedno, a prowizje płacone firmom finansowym to drugie. Jak już wybieramy IKZE, to wybierajmy takie, w którym nie będziemy ograbiani prowizjami pobieranymi od składek, ani opłatami za zarządzanie funduszami. Tymi, do których trafią finalnie pieniądze wpłacane na IKZE.

Szczególnie denerwują mnie oferty z wysokimi opłatami od każdej składki. Powodują one, że firma inwestuje mniej pieniędzy, niż wpłacimy. Przykładowo: jeśli wpłacę 100 zł, a firma prowadząca IKZE potrąci od razu 5 zł opłaty od składki, to na emeryturę pracować będzie tylko 95 zł. Nawet jeśli te 95 zł da 10% zysku, to będę miał 104,5 zł, a nie 110 zł, które bym miał, gdyby opłaty od składki nie było. Co prawda to koszt niepowtarzalny, w kolejnym roku już opłaty od składki nie będzie, ale i tak mnie takie prowizje drażnią. Przyjrzę się też opłatom za zarządzanie funduszami w ramach IKZE. Ta opłata jest nawet ważniejsza, niż opłata od składki. Po pierwsze dlatego, że nie jest jednorazowa, a po drugie dlatego, że jest pobierana od łącznej wartości rejestru, a nie od pojedynczej składki. Na rynku kapitałowym przeciętna długoterminowa roczna stopa zwrotu to 7-8%. Nawet jeśli spece z funduszy staną na rzęsach i będą systematycznie bili benchmarki, to wykręcą góra 9% średniorocznego zysku. A jak z tego zarobku firma pobierze np. 4% rocznej opłaty za zarządzanie, to wynik netto dla klienta wyniesie nie więcej, niż 5% w skali roku. Takie zyski firmy prowadzące IKZE mogą sobie wsadzić wiecie gdzie. Można je osiągnąć na zwykłej lokacie. A przeciętne obligacje rządowe dadzą nawet więcej.

W wysokich opłatach od składki celują zwłaszcza firmy ubezpieczeniowe. We wspomnianej ofercie Aviva poza promocją wynoszą 4-8%, do tego dochodzi maksymalnie 3,5% za zarządzanie funduszem. Za dużo. Poza nawias wyrzucamy też od razu PZU Życie z opłatą od składki 3-4% oraz prowizją za zarządzanie 4,5% (mają teraz jakąś promocję, ale skończy się w przyszłym roku, więc nie warto brać jej pod uwagę). Na śmietnik historii winna też trafić oferta towarzystwa emerytalnego PTE PZU, które weźmie na początku 3,4% od każdej składki i ma furę opłat za zarządzanie: 2,99% stałej plus 1 zł plus jeszcze success-fee za każdy wyższy zysk..Rady nie daje też TFI Pioneer Pekao, które sadzi opłatę od składki nawet 5% (po 4 latach łaskawie daje 30% zniżki, wow, prawie się wzruszyłem). TFI Legg Mason ma jeszcze inaczej: wymodzili jednorazową opłatę 400 zł przy założeniu rejestru IKZE i do 3,5% za zarządzanie funduszami. Wiadomo, że po kilku latach się ona zamortyzuje, ale nie rozumiem idei walenia ludzi w łeb taką prowizją od razu na samym początku.

W ten sposób na starcie połowa ofert IKZE okazała się mało interesująca. Zostaje pięć. Wypada pożegnać się z IKZE w Kredyt Banku, który co prawda - to miły gest - nie pobiera żadnej opłaty od składki, ale za to czochra klientów aż 4%-ową opłatą za zarządzanie najbardziej aktywnymi funduszami. To za dużo. Z pewnym bólem muszę też skrytykować ofertę IKZE w ING Życie, w której jest taka sama struktura prowizji, jak w Kredyt Banku, z tą różnicą, że opłata za zarządzanie wynosi maksymalnie 3%, a nie 4%, jak u konkurenta. To już jest niezła oferta, ale te 3% to jeszcze ciut dla mnie za dużo. Waham się co do oceny oferty Metlife Amplico. Tu jest co prawda opłata od składki w wysokości do 2,5% (ale po zebraniu 10.000 zł jest to już 1,5%), ale firma być może nadrabia to częściowo opłatami za zarządzanie, które wynoszą maksymalnie 2,5%, czyli znacznie mniej, niż u większości konkurentów. Na tym tle naprawdę przyzwoicie prezentuje się oferta IKZE w firmie ubezpieczeniowej Pramerica, w której nie ma opłat od składki, zaś opłaty za zarządzanie funduszami kończą się na poziomie 2,5%. Tak przynajmniej twierdzi portal Comperia.pl, bo jak wejdzie się na internetową stronę Pramerica, to próżno szukać tam jakiejkolwiek oferty IKZE. Być może jest, ale głęboko zakonspirowana. I wcale nie jestem pewien, czy też nie sprzedawana pakietowo z jakimś innym badziewiem... 

Osobny akapit poświęcam ofercie Deutsche Banku PBC. Na pierwszy rzut oka jest ona naprawdę bombowa. Nie ma ani opłaty za zarządzanie, ani opłaty od składki, a na dodatek można wybrać jeden z dwóch wariantów - albo gwarantowana stopa zwrotu 6% w skali roku przez 10 lat, albo gwarantowane oprocentowanie w wysokości inflacji powiększonej o 2% (w sensie: o dwa punkty procentowe - i też pewnie wyjdzie w okolicach 6%). Co prawda takie ujęcie sprawy de facto pozbawia inwestora szans na skorzystanie z giełdowej hossy, bo IKZE przypomina tu lokatę na stały procent albo obligację indeksowaną inflacją. I byłbym skłonny zaakceptować tylko tę drugą opcję, bo ofertę 10-letniej lokaty na stały procent skrytykowałem niedawno w Alior Banku). Ale bezpieczny wariant IKZE z oprocentowaniem indeksowanym inflacją? Czemu nie? Kłopot w tym, że IKZE w Deutsche Banku jest nakładką na program inwestycyjny db Emerytura, który ma tę nieprzyjemną cechę, że zawiera w sobie opłatę administracyjną w wysokości 10 zł miesięcznie. Dopiero zobowiązując się do wpłacania przez 10 lat co najmniej po 100 zł miesięcznie (to dolny limit wartości inwestycji) uzyskujemy prawo do zainwestowania pieniędzy w IKZE reklamowanym zresztą bardzo fajnie: jako wizja przyszłości niczym "na niemieckiej emeryturze".

Mamy więc pakiet dwóch produktów - zgrabny, bo jeden z nich (podstawową db Emeryturę) możemy użyć do inwestowania w fundusze agresywne (opłata za zarządzanie to 2%, więc nie ma dramatu), a drugi (IKZE) potraktować jako 10-letnią obligację dającą w dodatku ulgę podatkową. Ale trzeba jeszcze zmierzyć się z opłatą administracyjną - 10 zł miesięcznie. I przeliczyć ją na całą wartość naszej inwestycji. Policzmy. Jeśli zarabiamy 4000 zł brutto, to do IKZE możemy włożyć, zgodnie z limitami ustawowymi, 1920 zł rocznie, czyli 160 zł miesięcznie. W sumie więc musimy inwestować w skali miesiąca co najmniej 100 zł w db Emeryturę i możemy maksymalnie 160 zł w IKZE, płacąc za wszystko 10 zł opłaty administracyjnej. De facto więc koszty administracyjne całej zabawy (równoważnik opłaty od składki) wynoszą 3,8%.  Z kolei przy zarobkach 2000 zł brutto do IKZE możemy włożyć już tylko 80 zł miesięcznie (limit ustawowy), czyli łączna składka miesięczna (licząc z umową podstawową - minimum 100 zł) wyniesie 180 zł. W tym wypadku 10 zł miesięcznych kosztów od tej kwoty przekłada się na równoważnik opłaty od składki rzędu 5,5%. A to już jest sporo. Inna sprawa, że w IKZE nie ma już opłaty za zarządzanie, a w db Emerytura jest ona umiarkowana - 2%. Mamy więc w sumie dość tani miks o niecodziennej strukturze opłat - średnio 0,8-1% za zarządzanie całym portfelem i 3,8-5,5% opłaty od składki - i z częściową ochroną antyinflacyjną. Sam nie wiem co o tym myśleć. A Wy?

Czekam na kolejne oferty IKZE. Drodzy bankowcy, ubezpieczeniowcy, funduszowcy - jeśli chcecie trafić do historii przemysłu emerytalnego w Polsce, to oczekuję, że wejdziecie na rynek z ofertami cechującymi się brakiem opłat od składki i niskimi - bo przecież nawet te 2,5% w skali roku to jest obiektywnie rzecz ujmując rozbój w biały dzień - opłatami za zarządzanie. Pamiętajcie, że jeśli zyskacie uznanie ekspertów, a przede wszystkim klientów, nawet z opłatami za zarządzanie na poziomie 1% będziecie żyli jak pączki w maśle. Przyciągniecie mnóstwo klientów, ich pieniędzy na kilkadziesiąt lat, a przy okazji będziecie mogli zaproponować zadowolonym posiadaczom IKZE także inne formy inwestowania, np. "gołe" fundusze inwestycyjne, polisy unit-link (mimo, że za nimi nie przepadam) i inne cuda. A poza tym... przecież pieniądze to nie wszystko :-)